Gebelik boyunca büyüyen rahim ve bebeğin ağırlığı pelvik taban kaslarına aylarca yük bindirir; normal doğumda ise bu kaslar ve çevre dokular ciddi biçimde gerilir. Bu nedenle doğumdan sonraki haftalarda öksürürken ya da hapşırırken birkaç damla idrar kaçırmak, kasların “eskisi gibi” hissettirmemesi pek çok kadında görülür. İyi haber şu: Pelvik taban kasları çalıştırılabilir ve çoğu kadında toparlanma mümkündür.
Doğum sonrası neler sık görülür?
- Öksürme, gülme, hapşırma veya bebeği kaldırma sırasında az miktarda idrar kaçırma
- Pelvik bölgede ağırlık ya da “boşluk” hissi
- Kasları sıkmayı bulmakta zorlanma
- Dikiş veya yırtık bölgesinde hassasiyet
Bu belirtilerin bir kısmı ilk haftalarda kendiliğinden azalır. Ancak aylar içinde geçmeyen idrar ya da gaz kaçırma, vajinada şişlik veya bir şey “sarkıyor” hissi, ağrılı ilişki gibi durumlar değerlendirilmesi gereken belirtilerdir.
Pelvik taban egzersizlerine ne zaman başlanabilir?
Birçok sağlık kaynağı, doğumdan sonra kendini rahat hissettiğinde nazik pelvik taban kasılmalarıyla başlanabileceğini söyler. Sezaryen, epizyotomi, derin yırtık ya da başka bir komplikasyon yaşandıysa başlama zamanını ve yoğunluğunu doktorunun veya ebenin önerisine göre belirlemek gerekir. Doğum sonrası kontrolde pelvik taban sağlığını sormak da iyi bir fırsattır.
Nasıl başlamalı?
- Uzanarak başla: Sırtüstü, dizler bükülü bir pozisyonda kası bulmak daha kolaydır.
- Kısa ve nazik kasılmalar: İlk günlerde birkaç saniyelik hafif kasılmalar yeterlidir.
- Nefesle birlikte çalış: Nefes verirken sık, nefes alırken bırak; nefesini tutma.
- Kademeli artır: Haftalar içinde tutma süresini 10 saniyeye, tekrar sayısını günde 3 kez 10 uzun ve 10 kısa kasılmaya doğru artır.
- Günlük işlere bağla: Bebeği emzirirken ya da uyuturken bir set yapmak rutini kolaylaştırır.
Araştırmalar ne diyor?
Cochrane’in 2020 tarihli sistematik derlemesi, gebelikte pelvik taban kas eğitimi yapan ve idrar kaçırması olmayan kadınlarda gebeliğin sonlarında ve doğum sonrası dönemin ortasında idrar kaçırma riskinin daha düşük olduğunu bildiriyor. Yani pelvik taban egzersizi yalnızca doğumdan sonra değil, gebelik sırasında da (hekiminin onayıyla) rutinin parçası olabilir.
Ne zaman uzmana başvurmalı?
- Doğumdan birkaç ay sonra idrar ya da gaz kaçırma sürüyorsa
- Vajinada şişlik, dolgunluk veya sarkma hissi varsa
- Egzersiz sırasında ya da ilişkide ağrı oluyorsa
- Kasları hiç hissedemiyorsan
Pelvik taban fizyoterapistleri doğum sonrası dönemde değerlendirme ve kişiye özel program konusunda uzmandır.
Yaşam dönemleri boyunca pelvik taban hakkında daha fazlası için Gebelik, doğum sonrası ve menopoz sayfamıza göz atabilirsin.
Kaynaklar
- Cochrane (Woodley ve ark., 2020) — PFMT in antenatal and postnatal women
- NHS inform — Women’s pelvic floor muscles
- NHS — How to help a weak bladder
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez. Ağrı, kanama, ateş ya da devam eden şikâyetlerde bir sağlık uzmanına başvurun.
