Öksürürken, gülerken idrar kaçırma: Stres tipi idrar kaçırmayı tanımak

Öksürürken, hapşırırken, gülerken ya da zıplarken birkaç damla idrar kaçırmak çok yaygın bir durumdur ve çoğu zaman utanıldığı için konuşulmaz. Bu tabloya stres tipi idrar kaçırma denir. Buradaki “stres” psikolojik stres değil, karın içindeki basıncın ani artışıdır.

Neden olur?

Öksürdüğünde ya da bir şey kaldırdığında karın içindeki basınç bir anda yükselir ve mesaneye iner. Normalde pelvik taban kasları ve idrar kanalını çevreleyen yapılar bu anda devreye girerek idrarın kaçmasını engeller. Kaslar zayıfladığında ya da destek dokuları gerildiğinde bu “kapı” basınca yetişemez ve az miktarda idrar kaçar.

Gebelik ve doğum, menopozla birlikte değişen hormonlar, kilo artışı, kronik öksürük, kabızlık ve ağır kaldırmayı gerektiren işler riski artırabilir. Erkeklerde ise en sık prostat ameliyatları sonrasında görülür.

Sıkışma tipinden farkı ne?

• Stres tipi: Öksürme, hapşırma, gülme, egzersiz gibi bir zorlanma anında, genellikle az miktarda kaçırma.
• Sıkışma (urge) tipi: Ani ve güçlü bir tuvalete gitme isteği; tuvalete yetişemeden kaçırma.
• Karışık tip: İkisinin birlikte görülmesi.

Hangi tipin baskın olduğu, önerilecek yaklaşımı değiştirebileceği için bir hekimin değerlendirmesi önemlidir.

Neler yapılabilir?

Pelvik taban kas eğitimi

Cochrane’in 2018 tarihli sistematik derlemesine göre pelvik taban kas eğitimi, kadınlarda stres tipi idrar kaçırmada belirtileri ve yaşam kalitesini iyileştiriyor; bu nedenle ilk basamak yaklaşım olarak öneriliyor. Düzenli ve doğru teknikle yapılan egzersiz, kasların basınç anında daha hızlı ve güçlü devreye girmesine yardımcı olur.

“Öksürmeden önce sık” alışkanlığı

Öksürmek, hapşırmak ya da bir şey kaldırmak üzereyken pelvik tabanı önceden sıkmak (bazı kaynaklarda “the knack” olarak geçer) kaçırmayı azaltmaya yardımcı olabilir. Bu refleks zamanla otomatikleşir.

Günlük alışkanlıklar

• Kabızlığı önlemek için lifli beslenme ve yeterli sıvı
• Gerekiyorsa sağlıklı kilo kaybı
• Sigarayı bırakmak (kronik öksürüğü azaltır)
• Kafein ve alkolü azaltmak

Ne zaman uzmana başvurmalı?

İdrar kaçırma günlük hayatını kısıtlıyorsa, idrarda yanma, kan ya da ağrı varsa, kaçırma birden başladıysa veya birkaç ay düzenli egzersize rağmen düzelme yoksa bir üroloji ya da kadın hastalıkları uzmanına başvur. İdrar kaçırma yaygın olsa da “yaşlanmanın normal bir parçası” olarak kabullenilmek zorunda değildir.

PelviQ ile düzenli pelvik taban rutini

Stres tipi idrar kaçırmada en çok önerilen yaklaşım düzenli pelvik taban kas eğitimi. Zor olan, bunu aylarca sürdürmek. PelviQ bu rutini kolaylaştırır:

• EMS ve motorlu pedler: Pedler pelvik taban kaslarını elektrik sinyalleriyle uyarır; motorlu pedlerde buna vibrasyon ve elektromanyetik alan eklenir.
• Hızlı kasılma pratiği: PelviQ App’teki yönlendirmeli Kegel videoları uzun ve kısa kasılmaları birlikte çalıştırır; öksürmeden önce sıkma alışkanlığını oturtmana yardımcı olur.
• Takip edilebilir ilerleme: Tamamladığın seanslar ve egzersizler kullanım geçmişinde; düzenini kendin görürsün.

Konunun ayrıntıları için Kadınlarda mesane kontrolü sayfamıza, egzersiz tekniği için Kegel egzersizi nasıl yapılır? yazımıza göz atabilirsin.

Kaynaklar

• Cochrane (Dumoulin ve ark., 2018) — Pelvic floor muscle training for urinary incontinence in women
• NHS — How to help a weak bladder
• NIDDK — Kegel Exercises

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez. Ağrı, kanama, ateş ya da devam eden şikâyetlerde bir sağlık uzmanına başvurun.